Th«ng tin, tuyªn truyÒn vÒ phßng, chèng bÖnh thñy ®Ëu
---------------------
BÖnh thñy ®Ëu do mét lo¹i siªu vi mang tªn Varicella Zoster Virus (VZV) g©y nªn, thñy ®Ëu lµ mét bÖnh rÊt dÔ l©y truyÒn. Khi 1 ngêi mang siªu vi thñy ®Ëu nãi, h¾t h¬i (nh¶y mòi) hoÆc ho... th× c¸c siªu vi ®ã theo níc bät, níc mòi b¾n ra ngoµi tan thµnh bôi. Ngêi kh¸c hÝt ph¶i bôi ®ã sÏ l©y bÖnh ngay. bÖnh x¶y ra phÇn nhiÒu ë trÎ em, nhng còng kh«ng Ýt ngêi lín m¾c bÖnh nµy. Th«ng thêng, tõ lóc nhiÔm ph¶i siªu vi, ®Õn lóc ph¸t ra bÖnh - ®îc gäi lµ thêi gian nung bÖnh hoÆc ñ bÖnh - lµ kho¶ng 2 -3 tuÇn.
+ TriÖu chøng
VÒ triÖu chøng, tho¹t më ®Çu ngêi bÖnh cã sèt, thêng lµ sèt nhÑ, trong mét vµi ngµy. Sau ®ã, sÏ thÊy næi lªn trªn da nh÷ng vÕt d¸t ®á; chØ sau ®ã 1-2 ngµy, xuÊt hiÖn c¸c môn bãng níc gi÷a c¸c nÕn ®á ®ã. Nh÷ng môn bãng níc nµy thêng mäc ë th©n m×nh, sau ®ã lan lªn mÆt vµ tay ch©n. Môn bãng níc lóc ®Çu chøa mét chÊt dÞch trong, nhng chØ sau kho¶ng 1 ngµy dÞch ®ã trë nªn ®ôc nh mñ. Sau 2-3 ngµy n÷a, c¸c môn sÏ ®ãng vÈy. C¸c vÈy ®ã sÏ rông dÇn vµ nÕu kh«ng cã biÕn chøng g× th× sÏ kh«ng ®Ó l¹i sÑo.
§Æc ®iÓm cña c¸c môn níc ®ã lµ chóng mäc lµm nhiÒu ®ît kh¸c nhau. Do ®ã, cïng trªn 1 vïng da, cã thÓ thÊy nhiÒu d¹ng kh¸c nhau: hoÆc d¸t ®á, hoÆc môn níc trong, môn níc ®ôc, môn ®ãng vÈy... trong cïng 1 thêi gian. NÕu kh«ng cã biÕn chøng, bÖnh cã thÓ khái sau 1-2 tuÇn. Còng do thêi gian tiÕn triÓn cña bÖnh t¬ng ®èi ng¾n, nªn mét sè ngêi ®· cho thñy ®Ëu lµ mét bÖnh nhÑ, hoµn toµn kh«ng nguy hiÓm.
+ BiÕn chøng
Sù thËt thñy ®Ëu kh«ng ph¶i lµ bÖnh nhÑ. V× thñy ®Ëu nãi chung, tuy kh«ng cã vÎ nguy kÞch nh mét sè bÖnh nÆng kh¸c, nhng còng ®· kh«ng Ýt lÇn g©y biÕn chøng nguy hiÓm cho ngêi bÖnh, nhÊt lµ cho c¸c trÎ nhá. Mét sè biÕn chøng ®· ®îc ghi nhËn ®îc trªn c¸c trÎ bÞ thñy ®Ëu ®· tíi kh¸m bÖnh vµ ®iÒu trÞ t¹i c¸c c¬ së y tÕ. Cô thÓ, mét sè trÎ ®· bÞ xuÊt huyÕt ë c¸c môn thñy ®Ëu, bÖnh trë thµnh mét thÓ "thñy ®Ëu xuÊt huyÕt" rÊt trÇm träng. Mét sè trÎ kh¸c bÞ béi nhiÔm thªm c¸c vi khuÈn kh¸c. C¸c vi khuÈn nµy vµo c¸c môn thñy ®Ëu, lµm sng to lªn, nhiÒu khi l¹i g©y ngøa. TrÎ kh«ng chÞu ®îc, g·i to¸c da, vµ tõ ®ã ®Ó l¹i nh÷ng vÕt sÑo rÊt xÊu. §iÒu nµy ®· lµm khæ t©m nhiÒu em g¸i. Trong mét sè trêng hîp, c¸c vi khuÈn nãi trªn, tõ c¸c môn thñy ®Ëu l¹i x©m nhËp å ¹t vµo m¸u, g©y ra nhiÒu bÖnh ë c¬ quan kh¸c, nh viªm thËn, viªm gan v.v... Riªng chøng "nhiÔm khuÈn huyÕt" mµ chóng g©y nªn còng ®· lµ nguy hiÓm chÕt ngêi.
Chøng viªm phæi do thñy ®Ëu, Ýt khi x¶y ra h¬n, nhng rÊt nÆng vµ rÊt khã trÞ. Chøng viªm n·o do thñy ®Ëu còng vÉn x¶y ra, kh«ng hiÕm: sau thñy ®Ëu trÎ bçng trë nªn vËt v·, quê qu¹ng ch©n tay, nhiÒu khi kÌm theo co giËt (lµm kinh), h«n mª. Nh÷ng trêng hîp nµy cã thÓ g©y chÕt ngêi nhanh chãng, vµ mét sè trÎ tuy qua khái ®îc vÉn mang di chøng thÇn kinh l©u dµi: bÞ ®iÕc, bÞ khê, bÞ ®éng kinh v.v...
Còng xin nãi thªm lµ cã mét thÓ thñy ®Ëu ®Æc biÖt, gäi lµ thñy ®Ëu bÈm sinh: ®ã lµ nh÷ng trÎ khi míi sinh ra ®· cã mét sè tæn th¬ng ngoµi da gièng nh thñy ®Ëu, nhng tai h¹i h¬n n÷a l¹i cã kÌm theo mét sè dÞ tËt: teo c¬ ë ch©n tay, bÖnh ë m¾t (bÖnh "®ôc thñy tinh thÓ", cã thÓ g©y mï), khê v.v... Cã hiÖn tîng ®ã, lµ do bµ mÑ ®· bÞ thñy ®Ëu trong lóc mang thai, vµ bÖnh ®· x¶y ra trong 6 th¸ng ®Çu cña thai kú. Nh÷ng biÕn chøng, nh÷ng thÓ bÖnh kÓ trªn cña bÖnh thñy ®Ëu ®· g©y tö vong cho kh«ng Ýt trÎ em. Vµ nh vËy, bÖnh thñy ®Ëu - tuy vÉn ®îc nhiÒu ngêi coi lµ 1 bÖnh nhÑ, "lµnh tÝnh" - thËt ra vÉn lµ 1 bÖnh hoµn toµn kh«ng nªn coi thêng, nhÊt lµ ë trÎ em.VËy th×, khi trong gia ®×nh kh«ng may cã mét trÎ hoÆc mét ngêi lín bÞ bÖnh thñy ®Ëu, cÇn lµm g×?
+ C¸ch xö lý
Tríc hÕt, b¹n h·y cho ngêi bÖnh ®i kh¸m bÖnh ngay. BS sÏ kh¸m vµ c¨n cø vµo t×nh tr¹ng bÖnh, sÏ cho vµo viÖn ®iÒu trÞ néi tró hoÆc cÊp ®¬n vÒ ®iÒu trÞ t¹i nhµ, cã theo dâi, hÑn ngµy t¸i kh¸m. Chí bao giê tù ý dïng thuèc hoÆc nghe lêi m¸ch b¶o cña mét sè ngêi kh«ng hiÓu biÕt vÒ y khoa mµ dïng thuèc sai lÇm. §· cã kh«ng Ýt nh÷ng trÎ bÞ thñy ®Ëu béi nhiÔm rÊt nÆng, do ®· ®¾p c¸c lo¹i l¸, hoÆc r¾c c¸c thuèc bét b¸n tr«i næi t¹i c¸c gãc chî, vØa hÌ. L¹i cã trÎ ®îc gia ®×nh cho uèng thuèc "®Ò xa" (1 lo¹i corticoid) thËt lµ nguy hiÓm, thuèc ®ã sÏ lµm bÖnh nÆng lªn rÊt nhanh!
NÕu ngêi bÖnh ®îc b¸c sÜ cho ®iÒu trÞ ngo¹i tró t¹i nhµ, h·y cho n»m nghØ trong 1 phßng tho¸ng m¸t, s¹ch sÏ, ¨n c¸c chÊt dÔ tiªu.
Cã thÓ dïng mét sè thuèc chèng ngøa vµ an thÇn (nh Sir« phenergan), cè tr¸nh g·i. C¾t ng¾n mãng tay. MÆc quÇn ¸o dµi ®Ó che kÝn c¸c nèt thñy ®Ëu, tr¸nh ®Ó ruåi muçi ®Ëu vµo.
Dïng thªm kh¸ng sinh, nÕu cã chØ ®Þnh cña BS.
+ C¸ch ®Ò phßng
Cßn vÒ phßng bÖnh? B¹n nªn cho con b¹n tr¸nh xa ngêi bÖnh ®ang bÞ thñy ®Ëu, ®Ó tr¸nh sù l©y truyÒn. Tuy nhiªn, ®iÒu nµy còng kh«ng tuyÖt ®èi tr¸nh ®îc bÖnh, v× ngêi bÞ nhiÔm bÖnh, ngay tõ tríc khi cã c¸c triÖu chøng cña bÖnh kho¶ng 24 giê, ®· cã thÓ truyÒn bÖnh cho ngêi kh¸c råi.
Do ®ã, ®iÒu tèt nhÊt lµ h·y cho trÎ ®i tiªm ngõa. Thuèc tiªm ngõa thñy ®Ëu (Varilrix) ®· ®îc nhËp vµo níc ta. TÊt c¶ trÎ em tõ 9 th¸ng tuæi trë lªn vµ ngêi lín, ®Òu cã thÓ chÝch ngõa víi lo¹i thuèc nµy.
